210 9824002 | 6977 000 500 | Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.   |

Ψυχική Οδύνη Θετού Τέκνου Δικαιούχοι μόνο ο Θετοί Γονείς ΝΕΟ

Δεν είναι νόμιμη η αξίωση χρηματικής ικανοποίησης λόγω ψυχικής οδύνης των «βιολογικών» (φυσικών) συγγενών (π.χ. γονιών, αδελφών) θανατωθέντος σε τροχαίο δυστύχημα, τέκνου που έχει υιοθετηθεί ως ανήλικο (με υιοθεσία που έχει γίνει μετά το           ν. 2447/1996).

Μόνο οι θετοί γονείς του είναι δικαιούχοι τέτοιας αξιώσεως και αντίστροφα, ούτε το θετό τέκνο δικαιούται της αξιώσεως αυτής σε περίπτωση θανατώσεως «βιολογικού» συγγενούς του

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ Ν. ΒΡΕΤΤΟΥ

Δικηγόρου Αθηνών

--------------------

  1. I. Κατά το άρθρο 932 ΑΚ, «Σε περίπτωση αδικοπραξίας, ανεξάρτητα από την αποζημίωση για την περιουσιακή ζημία, το δικαστήριο μπορεί να επιδικάσει εύλογη κατά την κρίση του χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης. Αυτό ισχύει ιδίως για εκείνον που έπαθε προσβολή της υγείας, της τιμής ή της αγνείας του ή στερήθηκε την ελευθερία του. Σε περίπτωση θανάτωσης προσώπου η χρηματική αυτή ικανοποίηση μπορεί να επιδικαστεί στην οικογένεια του θύματος λόγω ψυχικής οδύνης». Στη διάταξη αυτή δεν γίνεται προσδιορισμός της έννοιας του όρου «οικογένεια» του θύματος, προφανώς γιατί ο νομοθέτης δεν θέλησε να διαγράψει δεσμευτικώς τα όρια ενός θεσμού, ο οποίος, ως εκ της φύσεώς του, υφίσταται αναγκαίως τις επιδράσεις εκ των κοινωνικών διαφοροποιήσεων κατά τη διαδρομή του χρόνου. Κατά την πάγια όμως νομολογία, κατά την αληθή έννοια της εν λόγω διατάξεως, που απορρέει από τον σκοπό της θεσπίσεώς της, στην οικογένεια του θύματος περιλαμβάνονται ο σύζυγος και οι εγγύτεροι και στενώς συνδεόμενοι συγγενείς του θανόντος, που δοκιμάστηκαν ψυχικά από την απώλειά του και προς ανακούφιση του ηθικού πόνου των οποίων στοχεύει η διάταξη αυτή, αδιαφόρως αν συζούσαν μαζί του ή διέμεναν χωριστά. Τέτοιοι δικαιούχοι χρηματικής ικανοποίησης λόγω ψυχικής οδύνης κατά την κρατούσα νομολογία, είναι ο σύζυγος, οι ανιόντες και οι κατιόντες εξ αίματος, ανεξαρτήτως βαθμού συγγενείας συγγενείς του θανατωθέντος, τα αδέλφια του και από τους εξ αγχιστείας συγγενείς αυτού οι μέχρι του πρώτου βαθμού συγγενείας (ΟλΑΠ 21/2000). Ας σημειωθεί ότι κατά την απολύτως κρατούσα άποψη (Π.Φίλιος Οικογενειακό Δίκαιο 2009 σελ. 216, Θ. Παπαχρίστου, Εγχειρίδιο Οικογενειακού Δικαίου 2005, 246, Δ. Παπαδοπούλου-Κλαμαρή σε ΑΚ Γεωργιάδη-Σταθόπουλου άρθρα 1461-1462 αρ. 59 με περαιτέρω παραπομπές, Β. Βαθρακοκοίλης ΕΡΝΟΜΑΚ σελ. 589, Ε. Κουνουγέρη-Μανωλεδάκη, Οικογενειακό δίκαιο τ. ΙΙ, 2008, σελ. 56, ΑΠ 631/1964 ΝοΒ 13 323 = ΕΕΝ 24, 12 = ΑρχΝ 16 206), δεν δημιουργείται οποιουδήποτε είδους συγγένεια μεταξύ των συζύγων, και βέβαια όχι εξ αίματος, αλλά ούτε και εξ αγχιστείας (γι’ αυτό άλλωστε, μετά την λύση ή ακύρωση του γάμου τους, δεν υπάρχει το κώλυμα να τελέσουν μεταξύ τους οι πρώην σύζυγοι νέο γάμο, δυνατότητα την οποία δεν θα είχαν αν θεωρούντο συγγενείς εξ αγχιστείας). Όμως γίνεται δεκτό, ότι στην έννοια των συγγενών, περιλαμβάνεται εν αμφιβολία και ο σύζυγος (ΑΠ 133/2008 ΤΝΠ ΔΣΑ), μολονότι, όπως προεκτέθηκε κατά νομική ακριβολογία, οι σύζυγοι δεν είναι μεταξύ τους συγγενείς (βλ. έτσι και ΑΕΔ 45/1995 ΤΝΠ ΔΣΑ = ΕλλΔνη 37 573, κατά την οποία, στα συνοικούντα με τον παραλήπτη συγγενικά πρόσωπα στα οποία κατά την 128 § 1 ΚΠολΔ μπορεί να γίνει επίδοση, κατά την αληθή έννοια της διατάξεως αυτής, δεν νοούνται μόνον οι κατά το άρθρον 1463 του Αστικού Κώδικα συγγενείς του παραλήπτη, αλλά και οι σύζυγοι).

Ακόμα στα πιο πάνω πρόσωπα, κρατούσα τόσο στη θεωρία, όσο και στη νομολογία είναι η άποψη, ότι περιλαμβάνονται και οι μνηστός/μνηστή λόγω όμως του ότι η μνηστεία είναι ιδιόρρυθμη σύμβαση που δημιουργεί «οιονεί οικογενειακή σχέση», αφού κατά την ΑΚ 1346, η μνηστεία αποτελεί σύμβαση για μελλοντικό γάμο (1346 ΑΚ) και έτσι απόκτησης με το μελλοντικό γάμο, της ιδιότητας του/της συζύγου, οι οποίοι περιλαμβάνονται στην έννοια των «συγγενών» (ΑΠ 133/2008 ΤΝΠΑΣΑ, ΑΕΑ 45/1995 ΤΝΠ ΔΣΑ = ΕλλΔη 37 573). Ενώ σε αντιδιαστολή της σχέσης της μνηστείας (που αποτελεί αναγνωριζόμενη από το δίκαιο -ΑΚ 1346- προβαθμίδα του γάμου και της οικογένειας, Κρητικός, ο.π,π. § 20 περ. αριθ. 34) προς την ελεύθερη ένωση, η πρόσφατη νομολογία δέχεται ότι στα μέλη της «οικογένειας» του θύματος «...δεν περιλαμβάνονται και τα πρόσωπα εκείνα τα οποία συζούσαν με αυτό σε κατάσταση ελεύθερης συμβίωσης, χωρίς καμία πρόθεση για μελλοντική σύναψη γάμου...» (ΑΠ 775/2011 EλλΔνη 2012 962 = ΧρΙΑ 2012 181= ΝοΒ 2012 330 = ΕπιθΣυγκΑ 2011 511 ΑΠ 1541/2009 ΧρΙΑ 2010 528, ΑΠ 434/2005 ΕλλΔνη 46 1062), συναγομένου έτσι εξ αντιδιαστολής, ότι αν τα πρόσωπα αυτά είχαν τέτοια πρόθεση για μελλοντική σύναψη γάμου, η οποία βέβαια παραπέμπει σε έγκυρη σχέση μνηστείας, θα ήταν δυνατό να δικαιούνται της πιο πάνω αξιώσεως [εφόσον βέβαια, δεν πρόκειται για ελεύθερη συμβίωση μακράς διάρκειας για την οποία δύσκολα θα μπορούσε να γίνει δεκτό κάτι τέτοιο, έτσι Κρητικός «Αποζημίωση από αντοκινητικά ατυχήματα», έκδοση 2008 § 20 περ. αριθ. 35. Ωστόσο διαφορετική αντιμετώπιση θα πρέπει να έχει (και πιστεύω ότι στο μέλλον θα έχει), η περίπτωση συνάψεως του προβλεπόμενου πλέον από το νόμο 3719/2008, «συμφώνου συμβιώσεως», το οποίο έχει πανηγυρικό τύπο, αφού προϋποθέτει κατάρτιση συμβολαιογραφικού εγγράφου και κατάθεσή του στον αρμόδιο ληξίαρχο και αποτελεί συμφωνία μεταξύ δύο ενήλικων ετερόφυλων (ήδη και ομόφυλων) προσώπων με την οποία οργανώνουν τη συμβίωσή τους και για τη κατάρτιση του οποίου προβλέπονται αρνητικές προϋποθέσεις, παρόμοιες με αυτές των κωλυμάτων γάμου. Με αυτό είναι δυνατή η κατοχύρωση νομικά των ζευγαριών που συμβιώνουν χωρίς να έχουν τελέσει γάμο και τα οποία καλύπτονταν συνταγματικά μόνο από το άρθρο 5 § 1 του Συντάγματος που κατοχυρώνει την ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητας].

- Τέλος στα πρόσωπα που δικαιούνται αξίωση χρηματικής ικανοποίησης λόγω ψυχικής οδύνης, περιλαμβάνονται αδιαμφισβήτητα και αυτά που απέκτησαν σχέση συγγένειας μετά από υιοθεσία (ενδεικτικά μεταξύ άλλων, Κρητικός «Αποζημίωση από αυτοκινητικά ατυχήματα» Δ’ έκδοση 2008 § 20 περ. αριθ. 25, Πατεράκης «Η χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης» 1995 σελ. 305). Η συγγένεια που ιδρύεται από την υιοθεσία ονομάζεται και πλασματική, τεχνητή, συμβατική νομική συγγένεια ή θετή συγγένεια (Δ. Παπαδοπούλου-Κλαμαρή σε ΑΚ Γεωργιάδη-Σταθόπουλου αρ. 39, Μ. Πρώιου σε Ι. Καράκωστα «Αστικός Κώδικας», στο άρθρο 1461 σελ. 650 περ. αρ. 12). Η νομική συγγένεια που ιδρύεται με την υιοθεσία είναι ίδια με εκείνη που δημιουργείται από τη σχέση γονέα προς τέκνο (ΑΠ 576/1967 ΝοΒ 16 174).

Η επιδίκαση όμως της από το άρθρο 932 εδ. 3 ΑΚ προβλεπομένης χρηματικής ικανοποίησης σε οποιοδήποτε από τα παραπάνω δικαιούμενα πρόσωπα, τελεί υπό την αυτονόητη προϋπόθεση, που συνιστά πραγματικό ζήτημα, της ύπαρξης, κατ' εκτίμηση του δικαστή της ουσίας, μεταξύ αυτών και του θανατωθέντος, όταν ο τελευταίος ζούσε, αισθημάτων αγάπης και στοργής, η διαπίστωση της ανυπαρξίας των οποίων μπορεί να οδηγήσει στον αποκλεισμό, είτε όλων των προσώπων αυτών, είτε κάποιων ή κάποιου από αυτούς, από την επιδίκαση της εν λόγω χρηματικής ικανοποίησης (ΟλΑΠ 21/2000)

ΙΙ. Συνεπώς (σύμφωνα τουλάχιστον με τα μέχρι σήμερα κρατούντα) για να είναι νόμιμη και ουσιαστικά βάσιμη μια τέτοια αξίωση,

...

Newsletter

legal bank

ΚΑΛΑΘΙ ΑΓΟΡΩΝ

Το καλάθι σας είναι άδειο.